Türkiye’de Seks Oyuncakları Pazarı: Akademik İnceleme

Bu durum, Türkiye’de seks oyuncaklarına talep olmadığı anlamına gelmiyor. Akademik araştırma eksikliği nedeniyle pazar büyüklüğü, satın alma nedenleri ve müşteri dağılımı hakkında doğrulanabilir sonuçlara ulaşılamadığını gösteriyor. Arama eğilimleri, mağaza satışları ve tüketici anketleri birbirinden farklı veri türleri olduğu için aynı şeymiş gibi değerlendirilmemeli.

Türkiye bağlantılı temel araştırma

Müslim Doğan Değer ve Burak Akgül tarafından hazırlanan “Global web trends analysis of sex toys” başlıklı çalışma, 2024 yılında Sexual Medicine dergisinde yayımlandı. Araştırmacılar Tekirdağ Şehir Hastanesi ve Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinde görev yapıyor. Çalışma Türkiye’den araştırmacılar tarafından hazırlanmış olsa da Türkiye pazarıyla sınırlı değil; dünya genelindeki internet arama eğilimlerini inceliyor.

Araştırmada Google Trends üzerinden 1 Ocak 2009 ile 30 Haziran 2023 arasındaki veriler kullanıldı. “Dildo”, “vibrator”, “strap-on”, “anal plug” ve “masturbator” terimlerinin göreli arama hacimleri 0–100 ölçeğinde karşılaştırıldı. Bu ölçek gerçek arama sayısını, satış adedini veya ciroyu göstermiyor. Yalnızca seçilen dönem ve bölge içindeki göreli arama ilgisini ifade ediyor.

Çalışmanın regresyon analizinde vibratör aramalarının yükselişi istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p=0,030). Mastürbatör aramalarında da anlamlı artış görüldü (p=0,045). Strapon aramalarında ise anlamlı bir düşüş belirlendi (p=0,029). Dildo aramaları 2016 sonrasında gerileme eğilimi gösterse de 2009–2023 döneminin tamamını kapsayan doğrusal değişim istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,135). Anal plug aramalarındaki değişim de anlamlılık sınırına ulaşmadı (p=0,184).

Ülkelere göre en yüksek göreli arama ilgisi ürün bazında değişti. Dildo aramalarında Danimarka, vibratörde Romanya, straponda Yunanistan, anal plug ürünlerinde Brezilya ve mastürbatörde Çekya öne çıktı. Türkiye hiçbir ürün grubunun ilk beş ülkesi arasında yer almadı. Ancak bu sonuç Türkiye’de talebin düşük olduğunu kanıtlamaz. Araştırmanın yalnızca İngilizce terimleri kullanması, Türkçe aramaları kapsamaması ve Google kullanımının ülkeler arasında değişmesi Türkiye’ye ilişkin yorumları sınırlar.

Araştırmacılar, vibratör ve mastürbatör gibi teknolojiyle çeşitlenen ürünlere yönelik çevrim içi ilginin arttığını belirtiyor. Buna karşılık çalışma, arama yapan kişilerin ürünü satın alıp almadığını belirleyemiyor. Bir kullanıcı ürün satın almak, bilgi edinmek, görsel aramak veya sağlıkla ilgili bir soruya cevap bulmak için aynı terimi kullanabilir. Dolayısıyla çalışma talep eğilimi hakkında işaret sağlasa da satış verisi olarak kullanılamaz.

Türkiye’de tüketici davranışını açıklayabilecek dolaylı araştırmalar

Seks oyuncaklarına özgü Türkiye araştırması bulunmadığı için çevrim içi alışveriş üzerine yapılan çalışmalar tamamlayıcı bir çerçeve sunuyor. Bu yayınların bulguları yetişkin ürünleri müşterilerine doğrudan genellenemez; araştırılacak değişkenlerin belirlenmesinde kullanılabilir.

Kübranur Çebi Karaaslan’ın “Determinants of online shopping attitudes of households in Turkey” başlıklı çalışması, Türkiye’de hanelerin çevrim içi alışveriş tutumlarını etkileyen demografik, ekonomik, sosyal ve çevresel değişkenleri inceliyor. Araştırma ürün kategorisi olarak seks oyuncaklarını ayırmıyor. Buna rağmen gelir, eğitim, internet kullanımı ve hane özellikleri gibi değişkenlerin yetişkin ürünleri pazarı için hazırlanacak bir tüketici anketinde dikkate alınması gerektiğini gösteriyor.

Ali Acılar’ın “The Gender Gap in Online Shopping in Turkey” başlıklı çalışması, Türkiye’de internet kullanımı ve çevrim içi alışverişteki cinsiyet farkını TÜİK’in yıllık Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması sonuçları üzerinden ele alıyor. Bu çalışma da yetişkin ürünlerini ayrı bir kategori olarak incelemiyor. Kadın ve erkeklerin çevrim içi alışverişe katılımındaki farklılıkları değerlendirmesi nedeniyle gelecekteki seks oyuncakları araştırmaları için yöntemsel bir başlangıç noktası sağlıyor.

Sahal M. Sheikh ve Mehmet Bastı’nın Türkiye ile Pakistan’ı karşılaştırdığı B2C e-ticaret araştırması ise müşteri memnuniyeti, güven, gizlilik ve fiyat algısı gibi konulara odaklanıyor. Yetişkin ürünleri alışverişinde kişisel verilerin korunması, ödeme ekranının güven vermesi ve sipariş içeriğinin üçüncü kişiler tarafından anlaşılmaması özellikle araştırılması gereken başlıklar. Fakat bunların Türkiye’deki seks oyuncakları müşterileri üzerindeki etkisi henüz doğrudan ölçülmüş değil.

Satış verilerinde neden akademik boşluk var?

Seks oyuncakları çoğu genel istatistikte bağımsız ürün kategorisi olarak gösterilmiyor. Ürünler sağlık, kişisel bakım, yetişkin ürünleri veya diğer perakende kategorileri altında toplanabiliyor. Pazaryerleri ve özel mağazalar kategori bazlı satışlarını çoğunlukla ticari sır olarak saklıyor. Mahremiyet kaygısı da tüketici anketlerine katılımı ve verilen cevapların doğruluğunu etkileyebilir.

Piyasa araştırma şirketleri Türkiye veya dünya için pazar büyüklüğü tahminleri yayımlayabiliyor. Ancak örneklem, veri kaynağı, ürün sınıflandırması ve hesaplama yöntemi açıklanmıyorsa bu tahminler akademik kanıt sayılmaz. Küresel pazar rakamının nüfus veya internet kullanıcısı oranına göre Türkiye’ye uyarlanması da güvenilir bir yöntem değildir. Ülkelerin gelir seviyesi, kültürel yapı, mevzuat, dağıtım kanalları ve ürünlerin erişilebilirliği birbirinden farklıdır.

Mevcut akademik literatürden hareketle Türkiye için şu rakamlar güvenilir biçimde verilemiyor:

• Yıllık pazar cirosu ve satılan toplam ürün adedi

Bu başlıklarda kesin oran vermek, doğrulanabilir bir veri seti olmadan tahmin üretmek anlamına gelir.

Türkiye pazarı nasıl araştırılabilir?

Türkiye’de güvenilir bir pazar analizi için üç veri kaynağının birlikte kullanılması gerekir. İlk kaynak, yetişkin ürünleri satan mağazaların anonimleştirilmiş sipariş kayıtlarıdır. Ürün kategorisi, sipariş tarihi, şehir, sepet tutarı, yeni veya tekrar müşteri bilgisi ve kullanılan ödeme yöntemi kişisel kimlik bilgileri çıkarılarak analiz edilebilir.

İkinci kaynak, Türkçe Google Trends ve arama konsolu verileridir. “Seks oyuncağı”, “vibratör”, “dildo”, “mastürbatör”, “anal plug”, “fantezi iç giyim” ve benzeri ifadeler ayrı ayrı incelenmelidir. Arama eğilimi satışın yerine geçmez; satış verisindeki değişimle birlikte değerlendirildiğinde talep yönünü anlamaya yardımcı olur.

Üçüncü kaynak anonim tüketici araştırmasıdır. Katılımcılara yalnızca hangi ürünü satın aldıkları değil; mağaza seçimi, gizlilik beklentisi, ürün güvenliği, malzeme bilgisi, yorumların etkisi, ödeme tercihi ve satın almaktan vazgeçme nedenleri de sorulmalıdır. Örneklemin yalnızca mevcut müşterilerden oluşması pazarı olduğundan daha olumlu gösterebilir. Ürün kullananlar, satın almayı düşünenler ve kategoriyi hiç tercih etmeyenler ayrı gruplar halinde incelenmelidir.

Mevcut kanıtların gösterdiği sınır

Akademik literatür, seks oyuncaklarına yönelik küresel internet ilgisinin bazı ürün gruplarında yükseldiğini gösteriyor. Türkiye’deki genel e-ticaret araştırmaları da demografik yapı, güven, gizlilik ve çevrim içi alışveriş deneyiminin tüketici davranışını incelemek için önemli değişkenler olduğunu ortaya koyuyor. Ancak bu iki bulgu grubunu birleştirerek Türkiye seks oyuncakları pazarının büyüklüğü veya müşteri profili hakkında kesin sonuç çıkarmak mümkün değil.

Türkiye pazarı için en doğru ifade, talebin varlığına dair dijital işaretler bulunduğu fakat satış hacmi ve tüketici davranışlarının hakemli, kategoriye özgü araştırmalarla ölçülmediğidir. Sektörde faaliyet gösteren firmaların anonim satış verilerini araştırmacılarla paylaşması ve Türkçe tüketici anketlerinin hazırlanması, bu boşluğun kapatılması için en uygulanabilir yol olarak görünüyor.

Araştırmanın kapsamı

Bu yazı, Scite üzerinde Türkçe ve İngilizce terimlerle yapılan literatür taramasına dayanıyor. “Sex toys”, “sexual aids”, “vibrator”, “dildo”, “sex shop”, “adult products”, “cinsel oyuncak”, “seks oyuncağı” ve bunların Türkiye/Turkey bağlantılı varyasyonları tarandı. Doğrudan Türkiye pazarıyla ilgili sonuçların bulunmaması, hiçbir tez, kurum raporu veya yayımlanmamış araştırma olmadığı anlamına gelmez. Scite tarafından indekslenmeyen çalışmalar kapsam dışında kalmış olabilir. Taramanın son aşamasında Scite aylık sorgu sınırına ulaşıldığı için kaynak seti daha fazla genişletilemedi.

Kaynakça

Acılar, A. (2022). The gender gap in online shopping in Turkey. International Journal of Information Communication Technologies and Human Development. https://doi.org/10.4018/IJICTHD.299415

Çebi Karaaslan, K. (2021). Determinants of online shopping attitudes of households in Turkey. Journal of Modelling in Management. https://doi.org/10.1108/JM2-04-2021-0101

Değer, M. D., & Akgül, B. (2024). Global web trends analysis of sex toys. Sexual Medicine, 12(5), qfae072. https://doi.org/10.1093/sexmed/qfae072

Sheikh, S. M., & Bastı, M. (2015). Customer satisfaction in business to consumer (B2C) e-commerce: A comparative study of Turkey and Pakistan. Eurasian Journal of Business and Economics, 8(16), 73–100. https://doi.org/10.17015/ejbe.2015.016.05

• Fantezi İç Giyim
• Vibratör ve Dildo Ürünleri
• Anal Ürünler
• Kayganlaştırıcılar
• Tüm Ürünleri İncele

Yetişkin Ürünleri Hakkında Daha Fazla Bilgi

Sex oyuncakları, fantezi iç giyim, ürün seçimi, kullanım ve bakım hakkında hazırlanan diğer içeriklere Nokta Shop Blog üzerinden ulaşabilirsiniz.

• Nokta Shop Blog ve Rehberler

Güvenli ve Gizli Alışveriş

Yetişkin ürünleri satın alırken ürün özelliklerinin yanında sipariş, ödeme, paketleme, teslimat ve gizlilik koşullarını da önceden inceleyebilirsiniz. Nokta Shop alışveriş süreci hakkında ayrıntılı bilgilere aşağıdaki sayfalardan ulaşabilirsiniz.

• Sipariş ve Ödeme Bilgileri
• Teslimat Koşulları
• Gizlilik ve Güvenlik Politikası
• İade ve Değişim Şartları
• İletişim ve Destek

Sipariş vermeden önce ürün açıklamalarını, ölçü bilgilerini ve kullanım özelliklerini inceleyebilirsiniz. Ürün seçimi veya sipariş süreci hakkında bilgi almak için Nokta Shop iletişim kanallarından destek alabilirsiniz.